Xaveer May over thuis, herinneringen en niet hoeven weten

Xaveer May is een autodidact maker uit Amsterdam die werkt vanuit verhalen van mensen zelf. Hij gaat bij ze langs, luistert, en probeert – zo zintuigelijk mogelijk – te begrijpen waar iemand of iets vandaan komt.

In zijn werk zit altijd iets persoonlijks, maar ook iets groters daarachter, met thema’s als identiteit en gemeenschappen in de core. Zijn fotografie beweegt tussen documentair en vrij werk. De camera is voor hem geen doel op zich, maar een manier om contact te maken en verhalen zichtbaar te maken.

Binnen het programma Visual Storytellers krijgen jonge makers de ruimte om hun eigen verhaal te ontwikkelen en te versterken. Ze werken aan een persoonlijk project, krijgen begeleiding van coaches en gaan in gesprek met andere makers. Zo bouwen ze niet alleen aan hun werk, maar ook aan hun positie als maker. Xaveer May deed mee aan het programma en ontwikkelde zijn fotoreeks Homeland, waarin hij het gevoel van ‘thuis’ onderzoekt.

Waar heb je aan gewerkt tijdens Visual Storytellers?

Ik heb een fotoreeks gemaakt, Homeland. Daarmee ben ik op zoek gegaan naar de vraag: wanneer voel je je thuis? Ik ben bij tien mensen thuis geweest en heb hen geportretteerd, samen met een voorwerp dat voor hen dat gevoel oproept. Ik liet me inspireren door een Franse fotograaf die alledaagse objecten vastlegde in een simpele setting. Juist in het gewone zit veel gelaagdheid. Dat vond ik interessant om te onderzoeken.

Tijdens Museumnacht in Rotterdam heb ik de reeks gepresenteerd. De reacties waren heel positief en dat gaf me het vertrouwen om verder te gaan en ook subsidieaanvragen te doen.

Wat heeft het talentprogramma je gebracht?

Ik ben autodidact en werkte altijd vooral alleen. In dit traject kreeg ik begeleiding en ging ik beter begrijpen wat het betekent om maker te zijn. Niet alleen technisch, maar ook inhoudelijk: wat wil je vertellen en hoe verbind je dat aan je werk?

Ik had vaak het gevoel dat ik niet goed genoeg was. Door de gesprekken en begeleiding ben ik dat anders gaan zien. Wat ik maak is mijn manier, en dat is ook genoeg.

Kun je een voorbeeld geven van een verhaal dat je hebt vastgelegd?

Bij één persoon thuis begonnen we met de vraag wat ‘thuis’ voor hem betekent. Hij noemde warmte, eten en Suriname. Gaandeweg kwamen we uit bij een herinnering aan zijn oma, die altijd op de bank zat en de krant las.Hij liet me een krantenartikel zien met haar overlijdensbericht. Dat moment gaf veel inzicht in waar zijn gevoel van thuis vandaan komt. Dat soort gesprekken maken het werk voor mij bijzonder.

Waarom koos je dit thema?

Mijn eigen thuissituatie was niet altijd makkelijk te begrijpen. Ik wilde onderzoeken wanneer ik mij thuis voel, maar kwam erachter dat ik daar geen duidelijk antwoord op heb. Ik kon geen voorwerp aanwijzen dat dat gevoel voor mij vertegenwoordigt. Daarom heb ik ervoor gekozen om mijn eigen plek in de reeks leeg te laten.

Was dat spannend?

Ja. In het begin wilde ik ook mezelf en een voorwerp vastleggen. Maar door het proces en gesprekken met mijn therapeut besefte ik dat het oké is om geen antwoord te hebben. Soms zit je nog midden in een zoektocht. Dan is het proces net zo belangrijk als het vinden van een antwoord.

Wat hoop je dat mensen meenemen?

Dat je niet alles hoeft te begrijpen, ook niet van anderen. Als maker kan ik het verhaal van iemand anders niet invullen. Ik kan een beeld neerzetten en een gesprek openen, maar de betekenis ligt bij degene zelf.

Hoe verschilde het eindresultaat van je oorspronkelijke idee?

Ik begon met een vrij duidelijk plan, maar dat veranderde snel. Bij sommige mensen duurde het uren voordat we samen ontdekten wat ‘thuis’ voor hen betekent. Juist die gesprekken brachten nieuwe lagen naar boven. Het resultaat is daardoor anders dan ik vooraf had bedacht, maar wel veel rijker.